USER
bunu başlıklar halinde detaylı bir şekilde açıkla:
İçerik
• Kardiyovasküler Hastalıklarda Tanılama
• Dolaşım Sistemi Anatomi ve Fizyolojisi
• Fetal Dolaşım ve Özellikleri
• Konjenital Kap Hastalıkları
• Edinsel Kap Hastalıkları
• Kardiyovasküler Hastalığı Olan Çocukta Hemşirelik
Yönetimi
2
3
• Çocuklarda görülme nedenleri; konjenital veya edinsel
• Konjenital kalp hastalıkları (KKH) kalbin fonksiyonlarında bozukluklara neden olan,
doğumda var
olan anatomik bozukluklar
• Edinsel kalp hastalıkları (kazanılmış) doğumdan sonra meydana gelir; enfeksiyon,
otoimmün,
çevresel faktörler ve ailevi yatkınlık sonucu görülebilir
KARDİYOVASKÜLER
HASTALIKLAR
KARDİYOVASKÜLERHASTALIKLARDA
TANILAMA
1.Öykü
2.Fizik Muayene
3.Kalp Hastalıklarında Tanıya Yardımcı
Testler
4
Soy
geçmişi
Peri-postnatal
öyküsü
Emme -
beslenme
sırasında
zorlanma olup
olmadığı
Efor
düzeyi
Büyüme ve
gelişmeni
n
değerlendirilmesi
Sistemlerin
değerlendirilme
si
5
KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLARDA
TANILAMA
1. Öykü
1.
Öykü
• Gebeliğin ilk trimesterinde kızamıkçık gibi
geçirilmiş enfeksiyon öyküsü
• kullandığı ilaçlar
• radyasyon
• alkol, sigara kullanımı
• anneye ait hastalıklar (diyabet, Sistemik
Lupus Eritematozus (SLE))
Postnatal öyküde;
• Çocuğun doğum kilosu
• gestasyon yaşı
• apgar skoru
• konjenital anomalilerin varlığı
(Down sendromu, Turner sendromu
gibi)
6
KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLARDA
TANILAMA
Perinatal öyküde;
Çocuk ve
adölesanlarda;
7
• Büyüme ve gelişmenin değerlendirilmesi
• Solunum yolu enfeksiyonu geçirme sıklığı
• Egzersiz kapasitesi
• Beslenme alışkanlıkları
• Sigara- uyuşturucu alışkanlığı
• Eforlu/eforsuz gelen göğüs ağrısı, aritmi ve
ödem
•Ayrıca son bir ay içinde geçirilen Akut Romatizmal Ateş
(ARA), Sistemik Lupus Eritematozus (SLE) gibi hastalıklar
1.
Öykü
KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLARDA
TANILAMA
Kalp hastalığı olan çocuklarda;
• Morarma, kalp yetersizliği bulguları, akciğer enfeksiyonları,
kilo
alamama, göğüs ağrısı ve çarpıntı gibi bulgular
• Rutin muayene sırasında kalpte üfürüm duyulması, aritmi
saptanması, anormal bulguların olması
9
KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLARDA
TANILAMA
1.
Öykü
Çocuğun genel görünümü hastalığın tanısı için ipuçları
verir; • Aktivite durumu
• Bilinç düzeyi
• Kooperasyonu (huzurlu/huzursuz)
• Zorunlu bir pozisyon varlığının olup
olmaması
2. Fizik Muayene:
Tanılama baştan ayağa doğru;
• inspeksiyon
• palpasyon
• perküsyon
• oskültasyon teknikleri ile yapılır
• Olfaksiyon
10
İnspeksiyon Palpasyon ve Perküsyon Oskültasyon
• Beslenme durumu
• Göğüs deformitesi
• Renk (siyanoz, solukluk)
• Solunum hızı
• Dispne
• Yüzde ödem
• İnterkostal çekilmeler
• Boyun venlerinde
dolgunluk
• Çomak parmak
• Periferik alt ve üst ekstremite nabızlar arası fark
olup olmadığı (aort koarktasyonu)
• Kalp hızı (yaşa göre)
• Dolgunluğu
-kuvvetli nabızlar: PDA
-zayıf nabızlar: kalp yetersizliği, şok
• Aritmi bulguları
• Abdomen: Hepatomegali, splenomegali
• Kalp sesleri, bradikardi,
taşikardi, ritim
bozukluğu ve
üfürümler
• Çocuklarda kalp atım
hızı oskültasyon ile
apeksten izlenir
Çocuklar üstü çıplak,
sırt üstü veya semi
fawler pozisyonunda
ve bol ışık altında
gözlenmeli
Amerikan Pediatri
Birliğine göre 3
yaşından sonra yılda bir
kez hem kol hem de
bacaktan tansiyon
ölçümü yapılır.
11
• Kalp sesleri: Kalp kapaklarının kapanması sonucu
oluşan
seslerdir ve normalde iki ses duyulur.
• Birinci kalp sesi (S
1): Sistolün başında
atriyoventriküler kapakların kapanması sonucu oluşur.
En iyi apekste duyulur.
• İkinci kalp sesi (S
2): Aort ve pulmoner kapakların
kapanmasıyla oluşur. En iyi aort ve pulmoner
odaklarda duyulur.
• Üçüncü kalp sesi (S
3): En iyi apeksten,
S
2
’den sonra
duyulur. Zayıf frekanslı, genç erişkinlerde duyulabilen
ve patolojik olmayan sestir.
• Dördüncü kalp sesi (S
4): Diyastol sonunda birinci
sesten önce
duyulan patolojik bir kalp sesidir.
12
Üfürü •mKalp ve damarsal yapılardaki kan akımının
türbülansı
sonucu oluşan ve göğüs duvarına yayılan sesler
• Artmış kan hacmi, obstrüksiyonlar, kapak
yetersizliği, şantlar nedeniyle oluşabilir fakat pek
çoğunun nedeni bilinmez
• Sağlıklı çocukların
%70
-85 inde görülebilir.
• Ayrıca üfürümler, konjenital ve edinsel kalp
hastalıklarının da tek bulgusu olabilir.
Üfürümlerin değerlendirilmesinde; • şiddeti, yeri, yayılımı, niteliği, zamanı
(sistolik, diyastolik), süresi dikkate alınır
12
3. Kalp Hastalıklarında Tanıya Yardımcı Testler
İnvaziv Olmayan
Yöntemler
İnvaziv
Yöntemler
Ekokardiyogr
afi
(EKO)
Elektrokardiyogra
fi (EKG)
Bilgisayarlı
Tomografi (BT)
Manyetik
Rezonans
(MR)
Fetal
Ekokardiyogr
afi
Kalp
Kateterizasyonu
Anjiokardiyografi
14
DOLAŞIM SİSTEMİ
ANATOMİ VE
FİZYOLOJİSİ
• Embriyo, gelişiminin ilk birkaç
haftasında besin ihtiyaçlarını difüzyon
ile endometrial dokulardan sağlar
• Embriyonun hızla gelişimini sürdürmesi
sonucu oksijen ve besin ihtiyacının
artması ile
• Yaklaşık 18. günde kardiyovasküler sistem
gelişmeye başlar
15
FetalDönemde;
• Kardiyovasküler sistem, fetüste oluşan ilk
organ
sistemi
• Fetal kalp 21-22. günlerde atmaya başlar
• Fetüs bu dönemde dış etkenlere çok açık
• Doğumsal anomalilerin çoğu bu dönemde maruz
kalınan etkenler sonucunda meydana gelir
16
FetalDolaşım
• Gebeliğin 3. haftasından doğuma kadar geçen sürede
fetüsün
oksijen ve besin gereksinimini karşılar
Fetal dolaşım ile yenidoğan dolaşımı arasında bazı
farklılıklar
• En önemli fark akciğerlerin devre dışı
olması (yani küçük dolaşımın
olmaması)
• Fetüste gaz alışverişi akciğerler yerine plasentada
gerçekleşmesi
• Aktif vazokonstrüksiyon nedeniyle pulmoner arter basıncı
sistemik basınca eşit ve pulmoner vasküler direnç yüksek
olduğundan pulmoner kan akımı azalmıştır
17
18
Fetal Dolaşımı SağlayanAçıklıklar:
Duktus Venozus
• Vena cava inferior ile umblikal ven
arasındaki
Foramen Ovale
• Sağ atrium ile sol atrium arasındaki
Duktus Arteriozus
• Pulmoner arter ile aorta arasındaki
18
19 https://www.turkcerrahi.com/tip-sozlugu/gobek-bagi/fetaldolasim/
Yenidoğan Dolaşımı’na
Geçiş
Doğumda akciğerlerdeki sıvı yapımı durur, alveollerdeki sıvının bir bölümü doğum kanalının göğsü
sıkıştırması ile dışarı atılır
Bebek ilk nefesini aldığında akciğerlerdeki sıvının büyük bir kısmı, akciğerlerin hava ile dolmasıyla lenfatik
sistem ve
kapiller damarlardan absorbe edilir
Plasenta, umblikal ven ve arterler devre dışı kalır ve dolaşımdaki sistemik
kan artar
Umblikal kord klampe edilir, plasenta yoluyla fetüse gelen yüksek basınçlı kan
akımı kesilir
21
Yenidoğan Dolaşımına
Geçiş
Foramen ovale, duktus arteriozus ve duktus venuzus
kapanır
Sistemik vasküler dirençteki ani artış ve pulmoner vasküler dirençteki ani azalma sonucu kan akımı sağdan
sola döner
Büzülmüş durumdaki akciğerdeki damarlar açılır, pulmoner arter direnci düşer ve kan
akımı artar
22
Kapanma ilk saatlerde fizyolojik, ilk haftada fonksiyonel ve ilk aylarda anatomik olarak
gerçekleşir.
KONJENİTAL KALP HASTALIKLARI (KKH)
• intrauterin yaşamda ortaya çıkan, doğum öncesi veya doğum sonu dönemde
tanımlanabilen, kalbin yapısal veya fonksiyonel anormallikleri
• %90’ı genetik ve çevresel faktörlerin etkileşimi sonucu oluşmakta
22
Çevresel Faktörler
Prematürelik
Düşük doğum
tartısı
Annede diyabet hastalığı
varlığı Gebelikte geçirilen
enfeksiyonlar İlaç, madde ve
alkol kullanımı
Annedeki beslenme
bozuklukları
Genetik faktörler
Tek gen mutasyonları
Kromozomal
anormallikler
Konjenital Kalp Hastalıları
Hemodinamik Özelliklerine Göre
Sınıflandırılması
Pulmoner Kan Akımını Arttıran Defektler
(Soldan Sağa Şantlı) (Asiyanotik KKH)
• Ortak özellikleri kalbin sağ tarafında kan
volümünün artması sonucu pulmoner kan
akımı artması
• Kalbin yüksek basınçlı sol tarafından, düşük
basınçlı sağ tarafına kanın geçişine neden
olan bir açıklık (şant) ya da büyük arterler
arasında anormal bir bağlantı vardır
• En sık görülen defektler: Atriyal Septal
Defekt (ASD), Ventriküler Septal Defekt
(VSD), Patent Duktus Arteriosus (PDA)
Pulmoner Kan Akımını Azaltan Defektler
(Sağdan Sola Şantlı) (Siyanotik KKH)
• Ortak özellikleri, darlıklar nedeniyle
pulmoner
kan akımında azalması
• En sık görülen defektler: Fallot Tetralojisi
ve
Triküspid Atrezisi
24
Konjenital Kalp Hastalıları
Hemodinamik Özelliklerine Göre
Sınıflandırılması
Obsrüktif
Defektler
• Obstriksiyonun
yerin
e
pulmoner
ka
n
artmaya
y
a
göre
da azalmaya
neden
akımınd
a
olabilirle
r
• Bu gruptaki
hastalıklar:
Aort Stenozu
Pulmoner
Stenoz Aort
Koarktasyonu
Kan Akımının Karıştığı Defektler
• Pulmoner ve sistemik dolaşımdaki kanın
doğumdan
sonra kalp içinde karışması
25
• Bu gruptaki hastalıklar:
Büyük Arterlerin
Trasposizyonu Turunkus
Arteriyosus
Total Pulmoner Ven Dönüş
Anomalisi
Pulmoner Kan Akımını Arttıran
Defektler (Soldan Sağa Şantlı)
(Asiyanotik KKH)
26
Atriyal Septal Defekt
(ASD)
Tüm bebeklerde doğumda açık olan foramen ovale (atriyumlar arasındaki
açıklık); doğumdan kısa bir süre sonra fonsiyonel olarak kapanır
Bu açıklığın kapanmaması sonucu ASD gelişir
En sık rastlanan konjenital kalp anomalisidir
Sağ kalpte volüm yüklenmesi olur ve akciğerlere giden kan
miktarı artar Tüm konjenital kalp defektlerinin %25’ini oluşturur
Kızlarda 3 kat daha fazla görülür
27
Atriyal Septal Defekt(ASD)
• Foramen Ovale açıklığın kapanmaması ile
vücuda gitmesi gereken oksijenlenmiş kanın
bir kısmı sağ atriyuma geçer.
• Kirli kan ile karışır ve oksijenlenmek üzere
tekrar
akciğerlere gider.
27
ASD Klinik
Bulgular
2
8
• Küçük defektler belirti vermeden ve bozukluğa neden olmadan birkaç hafta ya da ay içinde kendiliğinden
kapanır
• Orta ve büyük defektlerde ilk belirtiler; üfürüm, tril (üfürümlerin aynı zamanda el ile kedi mırıltısı
şeklinde
hissedilmesi)
• İlerlemiş vakalarda yorgunluk ve dispne
• Genellikle fizik muayene sırasında kardiyak üfürüm duyulması ile ilk tanı konur
• Soldan sağa oluşan şant nedeniyle sağ atrium ve ventrikülün yükünde artma ve bunun sonucunda sol
kalpte
hipertrofi, dilatasyon, daha ileri vakalarda kardiyomegali ve nadir olarak konjestif kalp yetmezliği
• Tedavi edilmeyen vakalarda pulmoner dolaşımda artma ve sık akciğer enfeksiyonları
ASD
Tedavi
• Akciğer enfeksiyonları için antibiyotikler
• Kardiyak fonksiyon bozuklukları için digoxin
• Artmış kalp yükünü azaltmak için diüretikler önerilir
• Küçük açıklıklar ilk bir yıl içinde kendiliğinden kapanır
• Bazı tipleri ilk 4 yıl içinde kendiliğinden düzelebilir
• 8 mm’den büyük açıklıklar nadir olarak kendiliğinden kapanır
• Eğer 4 yıl içinde spontan kapanma olmazsa ya da pulmoner kan akımının artmasına bağlı
konjestif
kalp yetmezliği gelişirse ameliyatla ASD kapatılır
30
Ventriküler Septal Defekt
(VSD)
• Sağ ve sol ventrikül arasındaki septumun tam gelişmemesi sonucu
oluşur.
• Fizyolojik olarak; normalde akciğerlerden sol atriuma gelen
oksijenlenmiş kanın, sol ventriküle ve oradan da aortaya geçmesi
gerekir.
• VSD’li çocuklarda sol ventriküldeki kanın bir kısmı kalbin pompalaması
ile sağ
ventrüküle geçer.
• Soldan sağa oluşan şant nedeniyle sağ ventrikül basıncında ve
akciğerlere
31
Sol ventrikülden sağ ventriküle kan geçişi
Soldan sağa şant
Sağ Ventrikül BasıncındaArtış Pulmoner Kan AkımındaArtış
Ödem
Sağ Ventrikül
Hipertrofisi
Pulmoner Arter Hipertrofisi
ve Stenozu
Pulmoner Hipertansiyon
Akciğer Damarlanmasında Artış ve Ödem
32
VSD Klinik
Bulgular
33
• Küçük
defektle
r
kalp
fo
n
k
siyonun
u
ç
o
k
etkilemez. Tek bulgu kalpte fazla hissedilen
murmur
olabilir.
• Büyük defektler
; akciğerlerde konjesyon,
takipne, beslenme sorunları, nefes darlığı, artan
pulmoner basınç nedeniyle çabuk yorulma,
tekrarlayan akciğer enfeksiyonları ve büyüme
gelişme geriliğine neden olur.
VSD
Tedavi
• Küçük VSD’lerin yaklaşık %60’ı 6 ay içinde kendiliğinden kapanır.
• Orta büyüklükte ya da geniş defektlerin kendiliğinden kapanma olasılığı daha azdır.
Açık kalp ameliyatları ile cerrahi olarak kapatılması gerekir.
34
Patent Duktus Arteriosus(PDA)
• Doğumdan önce aktif olan aort ile pulmoner arter
arasındaki açıklık (duktus arteriozus), doğum sonrası 12
saat içinde anatomik olarak, 2-3 hafta içinde fonksiyonel
olarak kapanır.
• Bu bağlantının doğumdan sonra açık kalması patent
duktus arteriyozusu oluşturur.
• Aort yoluyla vücuda gitmesi gereken oksijenli kan
tekrar
pulmoner arter ile akciğerlere gider.
35
Patent Duktus Arteriosus(PDA)
• PDA’ nın nedeni olarak gebelikte geçirilen rubella (kızamıkçık) enfeksiyonunun rolü
olduğu, rubella virüsünün duktus gelişimini durdurduğu bildirilmiştir.
• Ayrıca prematürelik ve respiratuvar distres sendromu (RDS) duktusun açık kalması
için iki
önemli faktördür.
• KKH’nın yaklaşık %10’unu oluşturur ve prematürlerde daha sık görülür.
36
PDA KlinikBulgular
• Term yenidoğanlarda küçük şantlar belirti vermeyebilir
• Orta büyüklükte olan şantlarda beslenme güçlüğü, taşipne ve taşikardinin yanı sıra üfürüm ve tiril
• Geniş PDA’da kalp yetersizliği bulguları, büyüme gelişme geriliği, sık alt solunum yolu enfeksiyonları,
taşikardi, taşipne, kardiyomegali ve hepatomegali
• Sol ventrikül yükünün artması nedeniyle sol ventrikül ve sol atrium genişleme
• Akciğerlere normalden daha fazla kan pompalanması akciğerde basınç artmasına, kan damarlarında
genişleme, göllenme ve enfeksiyonlara neden olur.
37
PDA
Tedavi
Kalp yetersizliği bulgusu varsa destek tedavi, sıvı kısıtlaması ve diüretik verilmesi genellikle
sorunu çözer
Prematüre bebekler için ilaç tedavisi (indometazin, ibuprofen)
etkili
Küçük açıklıklar tedavi gerektirmeden kendiliğinden
kapanabilir
Pulmoner hipertansiyon gelişmişse ve medikal kalp yetmezliği tedavisine cevap alınamıyorsa acil
ameliyat önerilir.
38
Pulmoner Kan Akımını Azaltan
Defektler (Sağdan Sola Şantlı)
(Siyanotik KKH)
39
Pulmoner Kan
Akımını Azaltan
Defektler
(Sağdan SolaŞantlı)
(SiyanotikKKH)
• Darlıklar nedeniyle pulmoner kan akımının azalmasına
paralel
siyanozun varlığı
•Bu hastalıklarda PDA’nın varlığı önemli
Çünkü duktus kapandığında siyanoz
derinleşir
•Vücut hipoksiyi kompanse etmek için kırmızı kan
hücrelerinin yapımını arttırır
• Kan viskozitesinin artması dolaşımı yavaşlatacağından
tromboflebit, emboli ve serebrovasküler komplikasyonlar
gelişebilir
39
• Bu defektler yaşamın ilk yılında, sık olarak erken
dönemde (ilk 28 günde) cerrahi müdahale veya
kardiyolojik girişim gerektirir
• Erken tanı almayan ve tedavi edilemeyen çocuklarda
ciddi
mortalite ve morbiditeye neden olurlar.
Pulmoner
Kan
Akımını
Azaltan
Defektl
er (Sağdan Sola
Şantlı) (Siyanotik
KKH)
40
Fallot
Tetraloji
• Siyanotik si (TOF) KKH içinde en yaygın
olanı
• Konjenital kalp hastalıklarının %7.3’ünü oluşturur • Dört anatomik defektin birlikte
görüldüğü bir bozukluk;
1. Ventriküler Septal Defekt (VSD)
2. Pulmoner Stenoz
3. Sağ Ventriküler Hipertrofisi (Duvar
kalınlaşma)
4. Aortanın Sağa Pozisyonu (Ata
biner
pozisyonda aorta)
42
Geniş VSD; Ventriküller arası açıklık, sağ ve sol
ventrikül
basınçlarının eşitlenmesini sağlar.
Sağ Ventrikül Çıkışında Darlık (PS); En önemli
nedeni
pulmoner arterde görülen darlık
Darlık derecesine paralel olarak SİYANOZ un ağırlığı
değişir
Sağ Ventrikül Hipertrofisi; Sağ ventrikül
çıkışındaki tıkanıklığa bağlı gelişir
Ata Biner Pozisyonda Aorta; Aorta normal
yerinden değil de, sağ ve sol ventriküllerin
ortasındançıkar43
TOF’
ta; Pulmoner stenoz
nedeniyle
Sağ ventrikülden pulmoner
artere yeterli kan
pompalanamaz
Sağ ventrikülde basınç
artar
O2 den fakir Kan VSD
aracılığıyla sol ventriküle
geçer
Akciğerlere giden
kan miktarı azalır
Sistemik dolaşıma oksijenden
fakir kan pompalanır
sağ ventrikül
hipertrofisi
Siyanoz
Aortanın, ventriküler septal
defekt nedeniyle
Hipoksi
kırmızı kan
hücrelerinin
yapımı artar
Kanın vikositesi artar
• Emboli
• Trombofilebit
• Serebrovasküler
Komplikasyonlar
gelişir
44
TOF Klinik
Bulgular
• Dudaklardan başlayarak giderek artan
siyanoz
• Büyüme-gelişme geriliği
• Çömelme (eforla çabuk yorulan çocuk çömelir)
• Ani siyanotik speller “mavi bebek”
• Artan hipoksi sonucu dispne, siyanoz,
huzursuzluk, boğulma hissi
• Parmaklarda çomaklaşma (anoksiye bağlı
parmak uçlarında hipertrofi gelişmesi)
• Kalp yetmezliği geliştiğinde venöz
dolgunluk
• ve hepatomegali görülür 44
TOF
Tedavi
• Doğum sonrası bebeğin oksijen düzeyi kritik noktada ise hemen prostaglandin
infüzyonu başlanır
• Böylece DA açık tutularak pulmoner kan akımı artırılmaya çalışılır
• Polisitemi varsa ve hematokrit değeri %70 ise parsiyel kan değişimi yapılır
• Hipoksik spell olursa çocuğa diz göğüs pozisyonu verilir, sakinleştirilir, O2 uygulanır
• IV olarak morfin ya da propranolol verilir
• Kesin tedavi cerrahi girişimler
• Çocuğun durumuna göre 6 aydan sonra yapılması önerilir
Aile Eğitimi
•Beslenme, demir desteği
•Sıvı dengesinin sağlanması
•Uygun postür (diz-dirsek-göğüs veya çömelme
pozisyonu)
•Enfeksiyonlardan korunma
TOF Tedavi ve Hemşirelik
Bakımı
• Profilaktik olarak antibiyotikler verilir
• Aileye psikolojik destek ve eğitim verilir
• Uzun dönemde çocuğun bir kardiyolog ile hayat boyu düzenli takibi
gerekir
47
Triküspit
Atrezisi • Sağ atrium ve sağ ventrikül arasındaki triküspid
kapağın olmaması veya kapalı olması ile
karakterize
• Bu bebeklerde yaşamın devamı için ASD, VSD,
PDA’ya
gerek var
• Semptomlar defektin şiddetine bağlı olarak değişir
48
Triküspit
Atrezisi
Klinik
Bulgular • Hastalarda doğumdan itibaren siyanoz
varlığı
• Ciddi siyanoz ve beslenme güçlüğü • Çabuk yorulma • Taşikardi • Dispne • Büyük çocuklarda çomak parmak • ASD küçükse sağ atriumda genişleme,
hepatomegali ve kardiyak out
-put
’ta
azalma 48
Triküspit
Atrezisi
Tedavi
• Pulmoner kan akımının çok ciddi azaldığı olgularda öncelikle palyatif şant ameliyatları
uygulanır
• Ductus arteriyozus açıklığının devamı için prostaglandin E infüzyonları uygulanır
49
EDİNSEL KALPHASTALIKLARI
• Çocukta doğuştan olmayan fakat daha sonra geçirilen enfeksiyonlar, metabolik hastalıklar ya da KKH
sonucu gelişen hastalıklar
Çocukta sık görülen edinsel kalp hastalıkları:
• Kardiyomiyopati, endokardit, miyokardit, perikardit
• Kawasaki hastalığı, anormal kalp ritmi, hipertansiyon
• Obesite
• Akut Romatizmal Ateş
• Konjestif Kalp Yetmezliği
50
AKUT
ROMATİZMAL
ATEŞ (ARA) • Etkeni geçirilmiş ve tedavi edilmemiş, A grubu beta
hemolotik streptekok enfeksiyonu
• Kalp, eklemler, beyin ve cilt dahil olmak üzere vücudun
belirli bölümlerinde akut ve yaygın enflamatuar tepkiye
neden olur
5
1
ARA; beyin, eklemler ve
deriye
kalıcı hasar vermez
fakat kalpte kalıcı
hasara neden olabilir.
ARA Klinik
Bulgular
Majör Bulgular
• Kardit
• Poliartrit
• Sydenham Koresi
• Eritama
Marginatum
• Deri altı nodülleri
Minör Bulgular
• Ateş
• Artralji
• EKG’de PR süresinin uzaması
• Akut enf. gösteren Lab.bulguları
• Geçirilmiş A grubu streptokok enf.
öyküsü
52
ARA
Majör
Bulgular
Artrit: Genellikle diz, dirsek, ayak ve el bilekleri gibi büyük eklemleri tek
taraflı
54
tutar ve gezici
• Eklemde ağrı, şişlik, kızarıklık ve sıcaklık var
Kardit: ARA’nın en ciddi majör bulgusu, daha çok küçük çocuklarda
görülür
Kore (Sydenham
chorea):
• Hastaların %15’inde 3. sıklıkta görülen santral sinir sistemi
tutulumu
• Sessiz dönemi ortalama 4 ay ve kore tek başına tanı koymak için
yeterli Klinik olarak;
• Emosyonel dengesizlik, ekstremitelerde istemsiz, uyumsuz,
düzensiz, hızlı, amaçsız, sürekli hareketler
• Kaslarda koordinasyon bozukluğu, güçsüzlük
• İnce motor hareketlerde ve el yazısında bozulma varlığı
Eritema
marginatum: • Genellikle göğüs ve ekstremitelerin iç yüzlerinde görülen,
yüzde görülmeyen; deriden hafif kabarık, ağrısız,
kaşıntısız, kenarları düzensiz, ortası soluk, bastırılınca
solan lezyonlar
Deri altı nodülleri:
• Diz, dirsek ve ayak bileklerinin ekstansör yüzlerinde,
hareketli, ağrısız, 0.5-2 cm çapında lezyonlar
ARA
Majör
Bulgular
55
Ateş: Hastalığın başlangıcında görülür ve birkaç gün
içinde azalır
Artralji: Eklemde bir bulgu olmadan ağrı hissedilmesi
5
5
EKG’de PR süresinin uzaması: ARA hastalarında
sık görülür
Akut enf. gösteren lab. bulguları: Sedimentasyon (eritrosit
çökme hızı),
lökosit sayısı ve C-reaktif protein (CRP) değeri kullanılır
Geçirilmiş A grubu streptokok enf. öyküsü: Tanıda antikor
testleri (ASO
ve antideoksiribonükleaz B) yüksek ya da yükseliyor olması,
boğaz
kültürü ve streptokok antijen testleri kullanılır
ARA
Minör
Bulgular
ARA
Tanı
• İki majör veya bir majör ve iki minör kriterin bulunması
• Ek olarak geçirilmiş A grubu streptokok kanıtının varlığı (geçirilmiş kızıl, streptokok antikor
titrelerinde
yükselme, boğaz kültürü veya hızlı streptokok antijen testi pozitifliği) tanıyı doğrulamakta yeterli
57
ARA
Tedavi
• Streptokok infeksiyonunun (antibiyotik) tedavisi
• Anti-enflamatuar tedavi (Salisilik asit veya
kortizon)
• Destek tedavi (hareket kısıtlaması ve bol sıvı
alımı)
58
KONJESTİF KALP
YETMEZLİĞİ (KKY)
• Kalbin dokuların metabolik gereksinimlerini karşılayacak
miktarda
kanı perifere pompalayamaması
• Sonuçta sistemik ve/veya pulmoner ven alanlarında kan
birikmesi
ile karakterize
• Konjenital veya kazanılmış kalp hastalıklarına bağlı hacim
artışı, basınç artışı veya miyokard yetersizliği sonucu
görülebilir
59
Konjestif
Kalp Yetmezliği
Nedenleri
Yenidoğan döneminde
• Perinatal asfiksi/hipoksi, hipoglisemi,
hipokalsemi, neonatal sepsis, Rh
uyuşmazlığı ve bazı KKH
60
Süt çocuklarında;
• 1. aydan itibaren AVSD, PDA gibi soldan sağa
şantlı KKH, sepsis, miyokardit, solunum sistemi
hastalıkları, böbrek yetmezliği gibi sistem
hastalıkları
Oyun ve okul çağındaki çocuklarda;
• Diğer nedenlere ARA ve sistemik
hipertansiyon
eklenebilir
Konjestif Kalp
Yetmezliği
Belirti ve Bulgular
• Klinik bulgularının çoğu, aşırı venöz yüklenme, düşük kardiyak debi ve kompanse etmek
için oluşan mekanizmaların yan etkileri sonucu görülür
• Fizik muayene bulguları;
Miyokart performans bozukluğu
Pulmoner konjesyon
Sistemik venöz konjesyon
60
62
1. Miyokard performasyonundaki bozukluklar
• Kardiyomegali, taşikardi, gallop ritmi, zayıf periferik arter nabız ve buna bağlı terlemede
artış, soğuk
ve soluk ekstremte, nemli cilt
2. Pulmoner konjesyona bağlı bulgular
• Takipne, wheezing (ıslık sesi), raller, siyanoz, efor dispnesi, öksürük
3. Sistemik venöz konjesyona bağlı bulgular
• Hepatomegali, boyun venlerinde dolgunluk, periferik ödem
Konjestif Kalp
Yetmezliği
Belirti ve Bulgular
Konjestif
Kalp
Yetmezliği
Teda
vi
Tedavide Amaç;
• Kardiyak fonksiyonları geliştirme
• Kardiyak iş yükünü azaltma
• Ödemi önleme
• Dokuların oksijenlenmesini arttırma
• O2 tüketimini azaltma
• Hastanede yatış süresini azaltma
• Mortaliteyi düşürme
• Altta yatan neden ortadan kaldırma
• Durumu kötüleştiren enfeksiyon, aritmi, ateş gibi nedenler
önleme
• Kalp yetmezliğini kontrol etme
63
Konjestif
Kalp
Yetmezliği
Genel
Yaklaşım
• Solunum sıkıntısını azaltmaya yönelik oturma (dizgöğüs) pozisyonu
• %40-50 nemli
oksijen
• Morfin sülfat (0,1-0.2 mg/kg/doz, SC gereksinime göre
her 4 saatte 1) sedasyon amaçlı kullanılabilir
• Büyük çocuklarda tuz kısıtlaması (<0,5 g/gün)
• Kilo
takibi
64
Konjestif Kalp
Yetmezliği
İlaç Tedavileri
• Diüretikler: Böbreklerden su ve tuz tutulumunu engelleyerek damar içi
volümü ve
kalbin yükünü azaltır
• Diüretik kullanırken aldığı-çıkardığı sıvı ve kilo takibi önemli
• Büyük çocuklarda tuzsuz diyet ve sıvı kısıtlaması uygulanır
• İnotropik ajanlar: Dijital glikozidleri; miyokardın işlevsel yeteneğini
arttırmak amacıyla kullanılır
• Akut tedavide epinefrin, isoproterenol, dobutamin ve dopamin IV olarak
tercih
edilirken, kronik tedavilerde ise digitaller kullanılabilir
65
Konjestif Kalp
Yetmezliği
İlaç Tedavileri
• Digital: En sık kullanılan digital glikozidi digoksin
(1 mg digoksin damla=60 damla; digoksin ampul, 0.5 mg/2 ml).
• Digitalizasyon ve toksisite için en önemli takip EKG ile yapılması
• Bu nedenle digitalizasyon öncesi EKG ve serum elektrolit düzeyleri bilinmeli
• Hipokalemi ve hiperkalseminin digital toksisitesine neden olabileceği unutulmamalı
Digoksin intoksikasyonu:
• Fazla alım, iştahsızlık, mide bulantısı, kusma, ishal, huzursuzluk, halsizlik, daha
büyük çocuklarda görme problemleri bulguları varsa, kalp yetmezliği
kötüleşiyorsa, EKG bulguları varsa ve serum digoksin düzeyi yüksekse (2 mg/dl
üstü)
• Digoksin kesilerek toksikasyon tedavisine başlanır
66
Dijitalizayon Kalp Kası
Güçlendiricisi
Dozu çocuğun kilosu
ve ihtiyacına
göre
İlacın aynı saatte
verilmesine
dikkat !
Beslenmeden 1 saat
önce
yada 2 saat sonra
İlaç miktarı
değiştirilmemesi ve
düzenli kullanım için
Aile eğitimi
Digoksin damla
çocuğun ağzına
damlatılmamalı
İlacı vermeden önce
nabız
apeksten 1 dk süre
ile sayılmalı
Nabız, bebek ve küçük
çocuklarda < 90-110 ve
büyük çocuklarda <70
ise verilmeden önce
hekim ile görüşülmeli
Ora
l IV
IM
Ca pompasını inhibe
eder
Hücre içi Ca artar
67
KA
RDİ
YO
VAS
K
Ü
LER HASTALIĞI
OLAN
ÇOCUKTA
HEMŞİRE LİK
YÖNETİMİ
67
Kardiyovasküler Hastalığı Olan
Çocuğun Hemşirelik
Değerlendirmesi
Çocuğun yaşına özgün değerlerin alt ve üst sınırları bilinmeli, ne zaman ve ne sıklıkla ölçülmesi gerektiği aileye
öğretilmeli
Aileye çocuğun sürekli takibi için bir kardiyolog, aileyi iyi tanıyan bir hekim ve hemşireye gereksinimi olduğu anlatılmalı
Enfeksiyon kontrolü için oral hijyen ve diş sağlığı açısından çocukların günde iki kez florürlü diş macunu ile dişlerini
temizlemeleri, şekerli yiyeceklerden kaçınmaları ve 6 ayda bir düzenli diş kontrolüne gitmenin önemi açıklanmalı
(çürükler endokardit için risk kaynağı)
Her yıl profilaktik olarak influenza aşısı yaptırılabilir
Adölesanlar vücutlarına delici dövme yaptırmamalı ve cilt enfeksiyonundan kaçınmalıdır
68
Aile hazır olduğunda hastalık hakkında açık ve anlayabileceği düzeyde sözlü ve yazılı bilgi verilmeli
Çocuklara da gelişim düzeyine uygun olarak hastalıkları hakkında bilgi verilmeli
Ameliyat planlanıyorsa ailenin bilgi alma kapasitesi ve kültürel özelliğine göre işlem hakkında bilgi
verilmeli
Doğumsal kalp hastalığı olan süt çocukları yorgunluk ve taşikardi nedeniyle etkili ememedikleri için
beslenmeyi sürdürmeleri oldukça zor
Aileye bebeğin beslenme sırasında enerji harcamasını azaltan yöntemler ve yüksek kalorili besin
almasını sağlamak
konusunda bilgi verilmeli
69
Aileyi hastalık hakkında eğitme ve baş etmelerine
yardım etme
Gerekmedikçe faaliyet kısıtlamasına gidilmemeli
Aile ilacı doğru verme, kazaları önleme ve güvenli alan sağlama konusunda
bilgilendirilmeli Ebeveynler çocuklarının hastalık belirtileri ve ilaç komplikasyonları
hakkında bilgilendirilmeli Ebeveynler semptomları tanıyabilmeli, ne zaman sağlık
ekibine başvurması gerektiğini bilmeli Ameliyat sonrası aileye spiritüel bakım için
olanaklar sağlanmalı
Aileler gerektiğinde ebeveyn destek gruplarına yönlendirilmeli, kardeşler için akran destek grupları
oluşturulmalı
71
Aileyi hastalık hakkında eğitme ve baş etmelerine
yardım etme
Çocuk ve Aileyi Ameliyata
Hazırlama
Çocuğa soru sorması için izin verilmeli, yeterli zaman ayrılmalı, oyun terapisi ile korku ve
duygularını
ifade etmeye cesaretlendirilmeli
Çocuk ve aile iyileşmiş olan diğer çocuklarla tanıştırılır
Soru sormaya ya da odadaki araçları keşfetmeye cesaretlendirilmeli
Tolere edebileceği düzeyde bilgi verilmeli
72
Uygun araçların minyatür boylarının bir bebek üzerinde kullanılması sağlanmalı
Ameliyat insizyonunun yeri, tipi ve boyutu hakkında konuşulmalı ve bir bebek üzerende gösterilmeli
Endotrakeal (ET) tüp takılacak çocuklar, tüp hakkında bilgilendirilir
Çocuğa isteklerini işaretle yada resimli işaret kartları ile nasıl anlatabileceği
gösterili. Ameliyatın neden olabileceği ağrı, bulantı, kusma gibi sorunlar
hakkında konuşulmalı
Çocuğa ebeveynlerinin uyanır uyanmaz yanında olacağı söylenmeli ve ebeveynlerin mümkün
olduğunca erken çocuklarının yanında olmaları sağlanmalı 73
Çocuk ve Aileyi Ameliyata
Hazırlama
Postopera
tif
Bakım
Deneyimli hemşireler izlem
yapar
Kardiyak outputtaki azalma
önlenmeli - Dolaşım desteklenmeli
Vital bulgular stabil olana kadar sık
izlem
Hipovolemi ve
hipotansiyon en önemli
komplikasyon
Kalp ritminin ve düzenindeki değişikliklerin
izlemi
Solunum sesi ve sayısının sık
izlemi
74
Postopera
tif
Bakım
Atelektaziyi önlemek için;
-Derin solunum ve öksürme egzersizleri
-Yatak başının yükseltilmesi
-Erken mobilizasyon sağlanmalı
İntertisyal sıvının akciğerlerde birikmesini önlemek için önerilen
diüretikler
verilir Hipoksi ve karbondioksit retansiyonu
değerlendirilir
Aspirasyon, dikkatli ve gerektikçe
yapılır
Aspirasyon 5 saniyeden uzun
sürmemeli
75
Postopera
tif
Bakım
Çocuğun aldığı çıkardığı sıvıların izlemi çok önemli, sıvı
retansiyonunu
izlemek amacıyla çocuk her gün tartılır
Cerrahi sırasında göğüs tüpü yerleştirilebilir
Drenaj miktarı ve rengi her saat kontrol
edilir
Pansuman yeri enfeksiyon ve drenaj belirti ve bulguları kontrol
edilir
Cerrahi operasyonlara bağlı ağrı, rahatta değişime neden
olduğundan çocuğu rahatlatmak gerekir
Çocuğun yaşına uygun ağrı değerlendirme skalaları
ile ağrı değerlendirilmeli
76
Postopera
tif
Bakım
Ameliyat sonrası çocukta aktivite intoleransı
gelişebilir
Bireyselleştirilmiş bakımda dinlenme süresi
planlanmalı
Aktiviteler yatağın kenarına oturma, ayaklarını
sarkıtma sandalyede oturma ile ve
başlatılır
Her bir aktivite sırasında kalp hızı ve solunum
değerlendirilir
77
Çocuk ve aileyi
taburculuğa hazırlama • Ebeveynler taburculuk öncesi eğitilmeli • İdeal taburculuk planı hasta kabulü ile
başlar ve taburculuğa kadar devam eder
• Kontrol randevuları taburculuktan önce
düzenlenmeli
• Sürekli kullandığı ilaçlar veya pacemaker
varsa,
bununla ilgili bilgiler içeren bir kart
taşımaları
• Aileye çocukta gelişebilecek
komplikasyonlar hakkında bilgi verilmeli
ve doktora başvurması gereken durumlar
açıklanmalı
77
Taburculuk sonrası doktora başvurulması gereken durumlar;
• Oral veya rektal olarak 38 C’den yüksek ateş ve titreme, nefes darlığı
• İnsizyon yerinde ağrı, açılma sarı/yeşil, kötü kokulu akıntı
• Deri, dudak veya tırnaklarında renk değişiklikleri (gri, soluk veya mavi)
• Kusma ve/veya ishal olması veya mide şikayetleri
• Yemek yeme sıkıntısı yaşaması, yemek yerken yorulması ya da hiç yemek yemek istememesi
• Dehidratasyon belirtileri olması: ağız kuruluğu, gözyaşı yokluğu, idrar miktarında azalma ya da hiç
olmaması
• İlaçlarla ilgili herhangi bir soru olması durumları
79
Kardiyak Cerrahiden Sonra Taburculuk
Eğitimi
Kullanılan ilaçlar
Aktivite
kısıtlaması Diyet
ve beslenme
Yara bakımı
Bakteriyel endokardit profilaksisi
Postoperatif komplikasyonların belirti ve
bulguları Kontrol randevuları
Toplumsal destek kaynakları
80
Hemşirelik Tanıları • Sağlığı Sürdürmede Etkisizlik • Solunum Örüntüsünde
Bozulma
• Kardiak Outputta Azalma • Doku Perfüzyonunda
Bozulma
• Sosyal İzolasyon • Baş Etmede Yetersizlik • Aile İçi Süreçlerde Bozulma • Büyüme ve Gelişmede
Gecikme 81
82
Kuruluşl
ar
• Çocuk Kalp Vakfı https://www.ckv.org.tr/
• Türk Pediatrik Kardiyoloji ve Kalp Cerrahisi Derneği
https://turkpedkar.org.tr/tr/
• Türk Kalp ve Damar Cerrahisi Derneği http://www.tkdcd.org/
• Türk Kardiyoloji Derneği https://tkd.org.tr/
• Çocuk Cerrahisi Hemşireleri Derneği http://www.cchd.org.tr/
• Türk Cerrahi ve Ameliyathane Hemşireleri Derneği
https://www.tcahd.org/